प्रोस्टेटच्या त्रासाविषयी

प्रोस्टेटच्या त्रासाविषयी | Benign Prostatic Hyperplasia

पुरुषांमध्ये होणाऱ्या प्रोस्टेटच्या त्रासाविषयी योग्य पथ्ये पाळणे आणि काळजी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, विशेषतः वयोमानानुसार प्रोस्टेटच्या समस्या वाढू शकतात. खाली काही आवश्यक उपाय आणि पथ्ये दिली आहेत:

Prostate म्हणजे काय?

प्रोस्टेट हा एका अक्रोडाच्या आकाराचा ग्रंथी आहे जो पित्ताशयाच्या खाली आणि मलाशयाच्या समोरील स्थित आहे. प्रोस्टेट मूत्रमार्गाच्या आजूबाजूला असतो, जो मूत्र शरीराबाहेर वाहून नेतो. या ग्रंथीचे मुख्य कार्य शुक्राणूंना पोषण देणारे द्रव तयार करणे आणि वीर्याचा एक भाग बनवणे आहे.

BPH म्हणजे काय?

BPH म्हणजे Benign Prostatic Hyperplasia किंवा प्रोस्टेटची वाढ. हे एक अशांकीय आजार आहे ज्यात प्रोस्टेट ग्रंथी मोठी होते आणि मूत्रमार्गावर दबाव आणते. यामुळे मूत्रवहनाची अडचण होते, ज्यामुळे अनेक त्रासदायक लक्षणे दिसू लागतात. BPH कर्करोग नाही आणि यामुळे प्रोस्टेट कर्करोगाचा धोका वाढत नाही.

BPH च्या कारणांमागील कारणे

BPH होण्यासाठी अनेक कारणे आहेत. येथे काही प्रमुख कारणे दिली आहेत:

1. वय:

- वय वाढल्यावर प्रोस्टेट नैसर्गिकरित्या मोठे होते. 50 वर्षांनंतर बहुतांश पुरुषांमध्ये BPH होण्याची शक्यता जास्त असते.

2. हॉर्मोनल बदल:

- वयोमानानुसार टेस्टोस्टेरॉन आणि डायहायड्रो टेस्टोस्टेरॉन (DHT) यांचे प्रमाण बदलते. DHT हा हॉर्मोन प्रोस्टेटच्या ऊतकांच्या वाढीसाठी जबाबदार असतो. DHT चे वाढलेले प्रमाण प्रोस्टेटच्या वाढीला कारणीभूत ठरते.

3. वंशपरंपरागत कारणे:

- ज्या पुरुषांच्या घरात BPH चा इतिहास आहे, त्यांना याचा धोका जास्त असतो.

4. जीवनशैली:

- जीवनशैलीतील दोष, जसे की कमी शारीरिक हालचाल, लठ्ठपणा आणि आहारातील खराब पर्याय, हे देखील BPH च्या वाढीस हातभार लावतात.

5. दीर्घकालीन आरोग्य समस्या:

- मधुमेह, हृदयाचे आजार इत्यादींचा BPH च्या वाढीस हातभार लागू शकतो.

BPH ची लक्षणे

BPH ची लक्षणे या प्रकारची असू शकतात:

- वारंवार मूत्र विसर्जन

- रात्री मूत्र विसर्जनाची गरज (नोक्तुरिया)

- मूत्र सुरू करण्यास त्रास होणे

- कमकुवत मूत्र प्रवाह

- मूत्र विसर्जनानंतरही संपूर्ण मूत्राशय रिकामा न होणे

BPH च्या उपचारांचा अभाव असल्यास होणाऱ्या गुंतागुंत

BPH च्या उपचारांचा अभाव असल्यास पुढील समस्या होऊ शकतात:

- मूत्रवाहन अडथळा: मूत्र सोडण्यात अडथळा येऊ शकतो.

- मूत्राशयाच्या समस्या: दीर्घकालीन प्रोस्टेट समस्येमुळे मूत्राशय कमकुवत होऊ शकतो.

- किडनी नुकसान: दीर्घकाळ प्रोस्टेट मोठा राहिल्यामुळे किडनीवर दबाव येऊ शकतो.

BPH रोखण्यासाठी काही टिप्स

BPH टाळण्यासाठी आणि त्याची लक्षणे कमी करण्यासाठी खालील टिप्स उपयुक्त ठरतील:

1. नियमित शारीरिक व्यायाम:

- नियमित व्यायामाने हार्मोनल संतुलन राखले जाऊ शकते आणि लठ्ठपणावर नियंत्रण मिळवता येते.

2. संतुलित वजन राखणे:

- लठ्ठपणामुळे BPH होण्याचा धोका वाढतो. योग्य आहार आणि व्यायामाने हे टाळता येते.

3. झोपेच्या आधी द्रवपदार्थ कमी घेणे:

- झोपेच्या आधी द्रव (विशेषतः कॅफिन आणि अल्कोहोल) कमी घेणे फायदेशीर ठरते.

4. तणाव व्यवस्थापन:

- उच्च तणाव हार्मोनल असमतोल निर्माण करू शकतो. ध्यान, योगासारख्या क्रियांनी तणाव कमी करता येतो.

5. दिर्घ काळ बसणे टाळणे:

- जास्त वेळ बसून राहिल्यामुळे प्रोस्टेटवर दाब पडतो. थोड्या वेळाने उभे राहून हालचाल करणे उपयुक्त ठरते.

6. नियमित प्रोस्टेट तपासणी:

- नियमित तपासण्या करून प्रोस्टेटच्या आरोग्याविषयी माहिती ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

BPH साठी आहाराचे महत्त्व

प्रोस्टेट आरोग्य टिकवण्यासाठी योग्य आहाराचा महत्त्वाचा भाग आहे. खाली दिलेल्या पदार्थांचा आहारात समावेश करा:

प्रोस्टेटसाठी उपयुक्त अन्न:

1. टोमॅटो:

- टोमॅटोंमध्ये लायकोपिन नावाचा अँटिऑक्सिडेंट असतो, जो प्रोस्टेटच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरतो.

2. ग्रीन टी:

- ग्रीन टीमध्ये असलेले पॉलीफेनोल्स प्रोस्टेटमध्ये होणाऱ्या सूज कमी करण्यास मदत करतात.

3. क्रूसीफेरस भाज्या:

- ब्रोकली, फुलकोबी आणि पालेभाज्या प्रोस्टेटसाठी लाभदायक असतात.

4. नट्स आणि बिया:

- बदाम, अक्रोड आणि फ्लॅक्स सीड्स, चिया सीड्समध्ये ओमेगा-3 फॅटी ॲसिड असतात, जे सूज कमी करतात.

5. माशांचे सेवन:

- सॅल्मन, मॅकेरल सारख्या माशांमध्ये ओमेगा-3 असते, जे प्रोस्टेटच्या वाढीला नियंत्रित ठेवतात.

मर्यादित, कमी प्रमाणात खाण्याचे अन्नपदार्थ:

1. लाल मांस:

- लाल मांसाचे जास्त प्रमाणात सेवन BPH साठी हानिकारक ठरू शकते.

2. डेअरी पदार्थ:

- उच्च डेअरी सेवनामुळे प्रोस्टेटच्या समस्या वाढतात. लो फॅट डेअरी पर्याय निवडा.

3. कॅफिन:

- कॅफिन मूत्रवहनाच्या लक्षणांना वाढवू शकतो, त्यामुळे याचे सेवन कमी करा.

4. मसालेदार पदार्थ:

- मसालेदार अन्न प्रोस्टेटवर प्रतिकूल परिणाम करू शकते.

5. मद्यपान:

- अल्कोहोल मूत्राच्या लक्षणांना तीव्र करू शकते.

प्रोस्टेट आरोग्यासाठी हर्बल सप्लिमेंट्स

काही वनस्पतिजन्य औषधे प्रोस्टेटसाठी उपयुक्त ठरतात:

1. सॉ पामेटो:

- प्रोस्टेटच्या लक्षणांना कमी करण्यात उपयुक्त.

2. बेटा-सिटोस्टेरॉल:

- मूत्र प्रवाह सुधारण्यास मदत करणारे एक वनस्पतिजन्य पदार्थ.

3. पायजियम:

- मूत्र लक्षणांवर सकारात्मक परिणाम करणारे औषध.

पथ्ये:

1. आरोग्यपूर्ण आहार:

फळे आणि भाज्या जास्त प्रमाणात खा, ज्यामुळे शरीरात अँटिऑक्सिडंट्स वाढतात आणि प्रोस्टेटच्या कर्करोगाचा धोका कमी होतो.

संपूर्ण धान्ये आणि फायबरयुक्त पदार्थांचा आहारात समावेश करा.

जास्त चरबीयुक्त पदार्थ आणि प्रक्रिया केलेले मांस (प्रोसेस्ड मीट) टाळा.

ओमेगा-3 फॅटी ऍसिड्स असलेले अन्न, जसे की मासे (सॅल्मन, मॅकेरल), सेवन करा.

2. पुरेसे पाणी प्या:

दिनचर्येत नियमितरित्या पुरेसे पाणी पिणे आवश्यक आहे. यामुळे मूत्रमार्गातील संक्रमण होण्याची शक्यता कमी होते आणि मूत्र प्रणाली व्यवस्थित काम करते.

3. तंबाखू आणि मद्यसेवन टाळा:

तंबाखू सेवन आणि मद्यपानामुळे प्रोस्टेटच्या समस्या वाढू शकतात. त्यामुळे या सवयी टाळाव्यात.

4. कॅफिनचे सेवन कमी करा:

चहा, कॉफी, आणि सॉफ्ट ड्रिंक्ससारख्या पेयांमध्ये असलेले कॅफिन मूत्राच्या वाढत्या गरजा निर्माण करू शकते आणि प्रोस्टेटच्या समस्यांना अधिक तीव्र करू शकते.

काळजी:

1. नियमित तपासणी:

५० वर्षांवरील पुरुषांनी दरवर्षी प्रोस्टेट तपासणी करून घ्यावी. विशेषत: जर कुटुंबात कोणाला प्रोस्टेटचा त्रास असेल तर वेळीच डॉक्टरांकडे जाणे गरजेचे आहे.

2. व्यायाम करा:

नियमित व्यायामामुळे शरीर सशक्त राहते आणि प्रोस्टेटवर सकारात्मक परिणाम होतो. विशेषतः किडनी आणि मूत्रमार्गाच्या कार्यक्षमता वाढतात.

3. तनाव कमी करा:

मानसिक ताणतणावाचे प्रोस्टेटच्या आरोग्यावर विपरित परिणाम होऊ शकतात, त्यामुळे ध्यान, योगासने, आणि श्वासाचे व्यायाम करून ताणतणाव कमी करा.

4. मूत्राशय रिकामा ठेवा:

मूत्राशयाला दाबून ठेवल्यास किंवा जास्त वेळ मूत्र धरून ठेवल्यास प्रोस्टेटवरील दाब वाढतो, त्यामुळे वेळच्या वेळी मूत्राशय रिकामा करणे महत्त्वाचे आहे.

ही पथ्ये आणि काळजी घेतल्यास प्रोस्टेटच्या त्रासाचा धोका कमी होतो आणि आरोग्य सुदृढ राहते.

निष्कर्ष:

BPH हा वयोमानानुसार होणारा एक सामान्य विकार आहे. योग्य आहार, शारीरिक व्यायाम आणि नियमित तपासणीने याचे लक्षणे कमी करता येतात. टोमॅटो, ग्रीन टी, क्रूसीफेरस भाज्या आणि ओमेगा-3 युक्त आहार घेतल्याने प्रोस्टेट आरोग्य सुधारू शकते.

नियमित तपासणी आणि योग्य जीवनशैली अंगीकारून BPH च्या प्रभावांपासून स्वत:चे संरक्षण करा.

डॉ बाबासाहेब रेणुशे

M.D MEDICINE AYU

7057394036

माहिती आवडली तर इतर ग्रुप वर शेअर करा.

ह्या व अशा निशुल्क माहीती साठी हेल्थ इज वेल्थ हा ग्रुप जॉईन करा

आयुर्वेदिक घरगुती उपाय व आरोग्य विषयक नवनवीन माहिती रोज आपल्या मोबाईल वर मिळवण्यासाठी खालील लिंकला टच करा व ग्रुप मध्ये join व्हा किंवा 7057394036 ह्या नंबर वर join me असा मेसेज करा.

https://chat.whatsapp.com/IJx3tWGj0Ti7ro4foeLroP

ओ.पी.डी वेळ :

प्रज्ञा क्लिनिक कोकण नगर, रत्नागिरी ,

सकाळी 10 ते 1 आणि सायं 5 ते 8.

Blog

https://drbabasahebrenushe.blogspot.com/

Quora

https://drbabasahebrenushemdmedicineayusspace.quora.com/

व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन लिंक

https://chat.whatsapp.com/IJx3tWGj0Ti7ro4foeLroP

YouTube : Dr BABASAHEB RENUSHE : Wellness & Health Experts

https://www.youtube.com/@drbabasahebrenushe?sub_confirmation=1