हिमोग्लोबिन Haemoglobin
 |
| हिमोग्लोबिन Haemoglobin |
हिमोग्लोबिन हा एक प्रकारचा प्रथिन (प्रोटीन) आहे जो आपल्या रक्तातील लाल पेशींमध्ये (RBC - Red Blood Cells) असतो. त्याचे प्रमुख कार्य म्हणजे ऑक्सिजनला शरीरातील विविध अवयवांपर्यंत पोहोचवणे आणि कार्बन डायऑक्साइडला बाहेर नेणे. हिमोग्लोबिन रक्ताच्या रंगालाही कारणीभूत ठरतो कारण ते ऑक्सिजनसोबत बंधन बनवते तेव्हा लाल रंग तयार होतो.
हिमोग्लोबिनचे कार्य:
हिमोग्लोबिन शरीरात दोन प्रमुख कार्य करते:
1. ऑक्सिजन वाहून नेणे: फुफ्फुसांमध्ये ऑक्सिजन शोषला जातो आणि त्याच्याशी हिमोग्लोबिन जोडले जाते. यानंतर हिमोग्लोबिनच्या मदतीने ऑक्सिजन शरीरातील प्रत्येक पेशीपर्यंत पोहोचतो.
2. कार्बन डायऑक्साइड बाहेर नेणे: शरीरातील पेशींमध्ये निर्माण झालेला कार्बन डायऑक्साइड हिमोग्लोबिनमध्ये जोडून तो फुफ्फुसांमध्ये परत नेला जातो आणि श्वसनाद्वारे बाहेर टाकला जातो.
हिमोग्लोबिनचे नॉर्मल प्रमाण:
हिमोग्लोबिनचे प्रमाण व्यक्तीनुसार बदलते:
पुरुष: 13.8 ते 17.2 ग्रॅम प्रति डेसीलिटर (g/dL)
स्त्रिया: 12.1 ते 15.1 ग्रॅम प्रति डेसीलिटर (g/dL)
मुलं: 11 ते 13 ग्रॅम प्रति डेसीलिटर (g/dL)
हे प्रमाण वय, लिंग आणि आरोग्यस्थितीनुसार बदलू शकते.
हिमोग्लोबिन कमी झाल्यास होणारे आजार:
हिमोग्लोबिन कमी झाल्यास त्याला "अॅनिमिया" असे म्हणतात. यामुळे होणारे काही आजार खालीलप्रमाणे आहेत:
1. अॅनिमिया: हिमोग्लोबिनची कमतरता असलेले सामान्य आजार आहे. यामुळे थकवा, श्वास घेण्यास त्रास, चक्कर येणे असे लक्षणे दिसू शकतात.
2. लोहाची कमतरता: शरीरात लोहाच्या कमतरतेमुळे हिमोग्लोबिन तयार होत नाही.
3. सिकल सेल अॅनिमिया: ही अनुवांशिक समस्या आहे, ज्यात हिमोग्लोबिनचे स्वरूप बदलते.
4. विटामिन बी12 आणि फॉलिक ऍसिडची कमतरता: यामुळेही हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी होऊ शकते.
हिमोग्लोबिन नॉर्मल ठेवण्यासाठी खाण्यातील गोष्टी:
काय खावे:
1. लोहयुक्त अन्न: पालक, मेथी, बीटरूट, सफरचंद, खजूर, सोयाबीन, बदाम, अंडी, मासे.
2. फॉलिक ऍसिडयुक्त पदार्थ: शेंगदाणे, संत्री, बटाटा, बीन्स, मका.
3. विटामिन बी12: मांसाहार, अंडी, दूध, दुग्धजन्य पदार्थ.
4. विटामिन C युक्त अन्न: संत्री, आवळा, टोमॅटो, पेरू.
काय खाऊ नये:
1. कॅल्शियमयुक्त पदार्थ: जे लोहाचे शोषण कमी करतात. जसे की दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ.
2. कॉफी आणि चहा: यामुळेही लोहाचे शोषण कमी होऊ शकते.
हाय हिमोग्लोबिनचे तोटे
हिमोग्लोबिनचे प्रमाण 16 असणे, साधारणतः पुरुषांसाठी सामान्य श्रेणीत असते, परंतु यापेक्षा जास्त झाले तर काही आरोग्याचे तोटे होऊ शकतात. हिमोग्लोबिनचे अधिक प्रमाण वाढण्याची कारणे आणि त्याचे शरीरावर होणारे परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत:
हिमोग्लोबिन वाढण्याची कारणे
1. उच्च उंचीवरील राहणीमान: उंच ठिकाणी राहणाऱ्या व्यक्तींमध्ये शरीर अधिक ऑक्सिजनसाठी अधिक हिमोग्लोबिन तयार करते.
2. धूम्रपान: धूम्रपान करणाऱ्यांच्या शरीरात कमी ऑक्सिजन पोहोचल्यामुळे अधिक हिमोग्लोबिन तयार होते.
3. जास्त व्यायाम: कठोर व्यायाम केल्यामुळे शरीराला अधिक ऑक्सिजनची गरज भासते, ज्यामुळे हिमोग्लोबिन वाढते.
4. अशक्तपणावर काही औषधोपचार: काही औषधांचे सेवन केल्याने हिमोग्लोबिनची पातळी वाढू शकते.
5. काही आजार: फुफ्फुसांचे आजार, हृदयरोग, लिव्हर सिरॉसिस, आणि कर्करोगासारखे काही रोगांमुळे हिमोग्लोबिनची पातळी वाढते.
डॉ बाबासाहेब रेणुशे
M.D MEDICINE AYU
7057394036
हिमोग्लोबिनचे जास्त प्रमाण होण्याचे शरीरावर होणारे परिणाम
1. रक्ताच्या गुठळ्या होण्याची शक्यता: हिमोग्लोबिनचे प्रमाण अधिक असताना रक्ताचे घट्टपण वाढते, ज्यामुळे रक्तवाहिन्यांमध्ये गुठळ्या होऊ शकतात.
2. हृदयाचे आजार: रक्ताचे घट्टपण वाढल्यामुळे हृदयावर अतिरिक्त ताण येतो आणि हृदयविकाराची शक्यता वाढते.
3. हाय ब्लड प्रेशर: रक्ताचा घनता वाढल्याने रक्तदाबही वाढू शकतो, ज्यामुळे रक्ताभिसरणाच्या समस्या होऊ शकतात.
4. सांधेदुखी आणि थकवा: काही वेळा जास्त हिमोग्लोबिनमुळे सांधेदुखी आणि सततचा थकवा येऊ शकतो.
5. डिहायड्रेशनची लक्षणे: अधिक हिमोग्लोबिनमुळे शरीरातील पाण्याची गरज वाढू शकते, त्यामुळे डिहायड्रेशनची शक्यता वाढते.
6. अचानक ताण जाणवणे आणि चिडचिड: जास्त हिमोग्लोबिनमुळे मानसिक ताण आणि चिडचिड वाढू शकते.
उपचार आणि सावधगिरी
1. आरोग्यदायी आहार: पालेभाज्या, फळे, आणि पाणी अधिक प्रमाणात घेणे.
2. धूम्रपान आणि अल्कोहोल टाळणे: यामुळे रक्तातील ऑक्सिजन स्तर सुधारला जाऊ शकतो.
3. योग आणि ध्यान: तणाव कमी करून रक्ताभिसरण सुधारते.
4. डॉक्टरांचा सल्ला घेणे: काही गंभीर परिस्थितीत औषधोपचाराची गरज असू शकते.
शरीरासाठी आवश्यक प्रमाणात हिमोग्लोबिन असणे फायदेशीर असले तरी त्याचे अत्याधिक प्रमाण असणे आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते, त्यामुळे काळजी घेणे आवश्यक आहे.
ओ.पी.डी वेळ :
प्रज्ञा क्लिनिक कोकण नगर, रत्नागिरी ,
सकाळी 10 ते 1 आणि सायं 5 ते 8.
निष्कर्ष:
हिमोग्लोबिन शरीरासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. शरीरातील ऑक्सिजन वाहून नेण्यासाठी हिमोग्लोबिनचे योग्य प्रमाण असणे अत्यंत आवश्यक आहे. रक्त तपासणीद्वारे त्याचे प्रमाण तपासले जाते. स्वस्थ आहार आणि नियमित व्यायामामुळे हिमोग्लोबिनचे प्रमाण नियंत्रित ठेवता येते.
माहिती आवडली तर इतर ग्रुप वर शेअर करा.
ह्या व अशा निशुल्क माहीती साठी हेल्थ इज वेल्थ हा ग्रुप जॉईन करा
आयुर्वेदिक घरगुती उपाय व आरोग्य विषयक नवनवीन माहिती रोज आपल्या मोबाईल वर मिळवण्यासाठी खालील लिंकला टच करा व ग्रुप मध्ये join व्हा किंवा 7057394036 ह्या नंबर वर join me असा मेसेज करा.
https://chat.whatsapp.com/IJx3tWGj0Ti7ro4foeLroP
ओ.पी.डी वेळ :
प्रज्ञा क्लिनिक कोकण नगर, रत्नागिरी ,
सकाळी 10 ते 1 आणि सायं 5 ते 8.
Blog
https://drbabasahebrenushe.blogspot.com/
Quora
https://drbabasahebrenushemdmedicineayusspace.quora.com/
व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन लिंक
https://chat.whatsapp.com/IJx3tWGj0Ti7ro4foeLroP
YouTube : Dr BABASAHEB RENUSHE : Wellness & Health Experts
https://www.youtube.com/@drbabasahebrenushe?sub_confirmation=1
Google - https://g.co/kgs/GcvzaB
https://youtube.com/playlist?list=PLDtNLnw2TBiccMjsHRU84CIIl3fpod8xY&si=-J1Orrd0Y5BCsYG2
Linktree -
https://linktr.ee/Dr.Babasahebrenushe
AI -
https://share.imagica.ai/?q=c1c7ba82-8f88-4724-a92c-b046101ce760
The Adventures of Lily and Max Bedtime Stories for Kids
Website:
https://sites.google.com/view/pradnyahospital
.png)
.png)
0 टिप्पण्या
ही प्रायव्हेट वेबसाईट असून. डॉ. बाबासाहेब रेणुशे सरांचे मार्गदर्शन व आरोग्य विषयक सल्ले या वेबसाईट वरती पाहायला मिळतील.